ÖZGEÇMİŞİM


( Dursunbey, 4 Nisan 1995 )



Ben 1927 yılı Şubat ayında dünyaya gelmişim. Çocukluk yıllarım o zamanın şartları altında herkes gibi fakru zaruret içinde geçmiştir. Gençliğim ise ikinci dünya harbine tesadüf eder. Her şey; ekmek, çamaşır, yiyecek, içecek, velhasıl birçok şey vesikaya bağlı.Ölüye kefen bile Belediyeden alınacak vesika ile alınabiliyor.Bu şatlar altında ilkokulu bitirdim.Bir de benden bir yaş büyük ağabeyim vardı.Babam memur.Dursunbey’de orta okul yok.Ancak Balıkesir ilinde okumak lazım.Okumaya çok hevesli idim ve pilot olmak için can atıyordum.Yukarıda da arz ettiğim gibi yokluklar içinde ufak bir memurun ilde çocuk okutması imkansız.Bir gün,Babamıza iki kardeş okumak istediğimizi söyledik.”Ancak birinizi okutabilirim,aranızda tercihinizi yapın” deyince ; ben bu hakkın büyüğüm olduğu için ağabeyimin olması gerektiğini söyleyerek tercihimi yaptım.Ağabeyim Kırıkkale’de okudu,astsubay oldu.Ben ise o zamanın geçerli iki mesleği olan ayakkabıcılık ve terzilikten birini seçecektim.Terziliği seçtim.5 sene hiç para almadan çıraklık yaptım,sanatı öğrendim fakat,dikiş makinesi alacak para yok.Bu sebeple ona buna parça başı kalfalık yaptım.Sigara parasına denecek kadar cüzi bir ücretle.Askerlik çağım geldi,üç sene süren askerliğimi Hadım köy’de tamamladım.Gelince yine iş yok.Bir ara bakkallık yaptım,sermaye olmadığı için o da yürümedi.Bu arada evlendim,bir kız,bir oğlan iki çocuğum oldu.Derken,Devlet Orman İşletmesinde 1953 senesinde memuriyete girdim.1976 yılında emekli oldum.Dursunbey’deki shell akaryakıt istasyonunda 12 sene müdürlük yaptım.Oradan ayrılınca 2 sene de bir kerestecinin yanında muhasebecilik yaptım.Şu anda artık şeker,tansiyon ve kalp rahatsızlığım nedeniyle çalışmıyorum.Artık eski acı ve tatlı günlerimi,hatıralarımı hatırlayıp vaktimi doldurmaktayım.


Asıl benim hayatımı ilgilendiren folklor olmuştur.Ondan da biraz bahsederek özgeçmişimi noktalamak istiyorum;


10 yaşlarında radyo dinlerken Türk Halk Müziği ve Türk Sanat Müziğine karşı aşırı bir sevgi başladı. Elde yapılmış bir cura buldum. Dışarısının çok karlı olduğu bir günde, evde curanın tellerine vurmaya başladım.Bir süre sonra annem “yeter artık,kafam şişti”diye beni kovaladı.Ben de curayı alarak salonda yatağın içine girdim,başımdan yorganı çekerek sabaha kadar çalıştım.Sabaha karşı Köroğlu türküsünü öğrenmiştim.Sonraları çok güzel saz çalar oldum.Memleketimizde hiç enstrüman çalan bulunmadığı için her şeyi kendi kendime öğrendim.Sonraları da keman ve ud çalmayı öğrendim.Bu arada Dursunbey’imize mahsus Barana adındaki kuruluşa girdim.Derken 1957 yılında Dursunbey’de folklorun zenginliğini ve bir barana olduğunu duyan kıymetli edebiyat hocaları Ahmet Kutsi Tecer ,Halil Bedii Yönetken ve Vedat Nedim Tör Dursunbey’e geldiler.Bizlerle tanışarak “sizlerin namını duyduk,maharetlerinizi gösterin,teybe alacağız” dediler.Toplandık amma bir türlü isteneni veremedik.Onlar da çok üzüldü ve tabii ben de çok üzüldüm.Bunun üzerine beni bir kenara çekerek,benim çok başarılı olduğumu sezdiklerini söylediler ve benden halk oyunlarına iştirakimiz için bu sohbeti yetiştirmemi rica ettiler.


Onlar ayrılıp gittikten sonra ilk iş olarak 3 tane saz getirttim ve iki arkadaşa saz çalmasını öğrettim. Kendime göre bir barana kurarak mahalli oyun ve türkülerimizi onlara da işleyerek heveslendirdim. Her sohbet toplantısında hocaların verdiği direktifler muvacehesinde hazırlandık.1959 senesinde aynı hocalar ansızın çıkageldiler. Beni bularak hazır olup olmadığımızı sordular. Ben de elimden geldiği kadar bir şeyler yaptığımı söyledim. Bunun üzerine çok heyecanlandılar. Hemen bir gösteri yapmamızı istediler, yaptık. Ağlayarak izlediler. İstediklerinden daha âlâ olduğunu ve 1960 yılında bir gösteriye çağıracaklarını söylediler. Fakat o yıl ihtilal olduğu için 1961 yılında 5.Halk Oyunları Festivaline iştirak ettik. İstanbul’da Açık Hava Tiyatrosunda Türkiye’nin birçok yöresinden gelen ekiplerle beraber 20 gün kadar süren gösterilerden sonra birinci olduk. Bütün bunlar gelişirken emeklerime hiç acımadım. Çünkü bütün ekiplerin önünde, kocaman Türk Bayrağı’nı İstanbul caddelerinde ben taşıdım. Hayatım boyunca bu heyecanımı ve duyduğum gururu hiç unutamam.


Bu notlarımı kaleme alırken çok üzülüyorum. Gençlerde folklorumuza karşı hiç heves yok. Devamlı batı müziği yada pop müziği dene müzik cinsini dinliyorlar. İlçeme ait 20 nin üzerinde oturak havası, kırık hava ve zeybek var, amma bu gün bunları çalıp söyleyen yok. Zaman içerisinde ne güftelerini ne söyleniş tarzını ne de oyun oynamasını bilen bir kişi kalmayacak diye üzüntü içerisindeyim. İlçemde nota bilgisi olan bir kişi yok ki notaya aldırayım. Amma bir çare bulup ömrüm olursa notaya aldıracağım. Bu imkân olmazsa hiç değilse türküler elimde yazılı olarak var. Bunları kasete okuyarak en azından okunuş tarzlarını belirtmek istiyorum. İnşallah nasip olur.
Gerek kısa özgeçmişimi ve gerekse duygularımı dile getirerek sözlerime nihayet veriyorum.


Not: Atilla İçli ve ekibi tarafından 1990 yılında Dursunbey’de Barana ile ilgili kasetim var. Bu kaset 100 senelik arşive alınmış bulunmakta ve arada bir televizyonda yayınlanmaktadır
Ayrıca Dursunbey’de yayın yapmış olan Bizim TV’de de 3 saat süren türkü ve oyun havaları ile süslenmiş bir kaset var,bunlar gerektiğinde görülebilir ve bir şeyler çıkartılabilir.


Hayati Meriç
Doğum 01-02-1927
Ölüm 02-09-2000


DURSUNBEY BARANASI


Barananın 150 senelik mazisi vardır. Bu teşkilat o zamanın bir nevi eğlence ve terbiye ocağı olarak teşekkül etmiş olup, zamanımıza kadar devam ede gelmiştir.
Barana, iyi görüşen 15 veya 24 kişinin aralarında anlaşmaları suretiyle teşekkül eder. İlk önce bu kişiler bir arkadaşın evinde toplanır. Yiyilip içildikten sonra gizli oy ile bir başkan, bir başkan yardımcısı ve bir de “çavuş”tabir edilen ve komiserlik görevini üstlenen kişiler seçilir. Bu toplantının adı “kanlı pilav”dır. Bu tabir, arkadaşların hepsinin kan kardeşi olduğunu vurgulamak içindir.


Bundan sonra barana teşekkül etmiş bulunduğundan, bir hafta sonrasının cumartesi günü akşamı sohbetin kimin evinde yapılacağı belirlenir.(Bunun nasıl belirlendiği ileride izah edilecektir.)


Baranaya her yaştan kimse katılabildiği gibi, çocuklarının disiplinli ve terbiyeli yetişmeleri için babalar tarafından buralara çocuklarının yerleştirilmesi için adeta yarış yapılır, fakat her çocuk kabul edilmezdi.
Bu topluluğun adına barana, toplantıya da sohbet denirdi. Bu sohbetlerin yapıldığı zamanlarda, evlenenler birbirlerini görmeden görücü usulü ile evlenmektedirler, amma ne de olsa nişanlısını görebilme sevdasındadırlar. İşte bu sohbetler ekseriya o hafta düğün olan mahalledeki bir arkadaşın evinde olur. Sebebine gelince: Baranadaki arkadaşlar yatsı namazını kıldıktan sonra bir yerde toplanarak sohbetin yapılacağı eve 50 metre kalıncaya kadar yaklaşılır ve başkanın emriyle mevcut darbuka, saz, zilli maşa vesair çalgılar eşliğinde, ellerde çıralar ve lüksler ile aydınlatılan karanlık ortamda, “Sabahtan Kavuştum Ben Bir Güzele”türküsü söylenerek adım adım eve yaklaşılır

SABAHTAN KAVUŞTUM BEN BİR GÜZELE
Sabahtan kavuştum ben bir güzele
Güzel senin uykuların uçtu mu, uçtu mu?
Uçtu diye yad ellere düştü mü, düştü mü?
Gülün bir tanesi sen kerem eyle ben yandım.

Üç güzel oturmuş yolun üstüne
Selam alır selam verir dostuna, dostuna
Varın söylen evlenmesin üstüme, üstüme
Gülün bir tanesi sen kerem eyle ben yandım.

Evlerine vara gele usandım
Ayağıma diken battı gül sandım, gül sandım
Elkızını ben kendime yar sandım, yar sandım
Gülün bir tanesi sen kerem eyle ben yandım.

Evlerinin önü yüksek kaldırım
Kaldırımdan düştüm beni kaldırın, kaldırın
İpek çorap sıkmış beyaz baldırın, baldırın
Gülün bir tanesi sen kerem eyle ben yandım.

Yüksek hanaylarda kahve pişirir
Kahvenin köpüğünü yere taşırır, yere taşırır
Kınalı parmakla fincan devşirir, devşirir
Gülün bir tanesi sen kerem eyle ben yandım.

VE BAĞLANTI OLARAK DEVAMLA...

Küçüğüm nerden gelirsin
Küçüğüm nerden gelirsin
Kasavet gönlümü alırsın ben yandım.
Er geç sen benim olursun
Er geç sen benim olursun
Kasavet gönlümü alırsın ben yandım.

Ar siyahım var siyahım
Ar siyahım var siyahım
Kaş ile gözü siyahım ben yandım.

Baranadakiler her beytin sonunda birer adım eve doğru ilerlerler, adım adım evin önüne gelindiği zaman da şarkı bitmiş olurdu. Sokakta ve kapı önünde yapılan bu törende civar evlerin kızları ya da o evlerdeki misafir kızlar tanımadıkları gençlerin tavırlarını, hal ve hareketlerini, giyinişlerini yakından görmek fırsatını elde ederler, sözlü veya nişanlı iseler onlar da aynı şekilde bu fırsattan yararlanırlar. Çünkü o devirlerde kız ve erkeğin birbirlerini görmeleri, tanımaları, hele konuşmaları mümkün değildi. Evlenmeler de görücü usulü ile olduğundan kızların erkekleri tanımalarının kısıtlı olan yollarından birisiydi. Bu geliş töreni aynı zamanda sohbet sahibine karşı bir sevgi ve övgü nişanesi olarak kabul edilirdi.

Ev sahibi elinde çıra veya lüksle evinin önüne çıkar ve misafirlerini coşkuyla karşılar, içeriye buyur eder. İçeri giren topluluk evin avlusunda hep birlikte bir zeybek havası oynarlar ve buna müteakip önde yaşlılar arkada da gençler olmak üzere eğlenecekleri odaya çıkarlar.(Topluluğun yakalarında o barananın simgesi olan kırmızı beyaz fiyonk, defne dalı üzerine varah tabir edilen sarı parlak kâğıt yapışık yaprak vesair gibi işaretler bulunur. Bu işaretler evin içerisinde bulunan ocaklığın davlunbaz tabir edilen kabarık kasnağın üzerindeki örtüye iğnelenir. Bu işaretler ev sahibinin gururudur. İstendiği zamana kadar burada kalır.)Ocağın bir köşesine barana başkanı diğer köşesine başkan yardımcısı oturur, geri kalanlar yaş ve nikah sırasına göre barana başlarının iki tarafında yerlerini alırlar. Bu oturuş sırasında evlenmemiş genç ahbap namı verilenler diz çökeek oturmak zorundadırlar. Müziğe aşina kimseler ellerindeki def ve dümbekleri kızdırırken kahveler içilmeye başlanır.

Ev sahibi hepsine sıra ile hal hatır sorar. Biraz hasbıhalden sonra Barana başkanının”rahat oturun”demesiyle vurmalı ve telli sazları çalanlar bir köşeye toplanır ve sohbete şu şarkı ile başlanır.

Eminem aman çam dibinde sesi var aman aman
Varın bakın bohçasında nesi var
Bir yazmayla top püsküllü fesi var aman aman
Aman aman eminem kalk gidelim dağlara
Mekân mekân kuralım mor sümbüllü bağlara
Emin kızı aman avlulardan atlıyor aman aman
Şeker Mehmet şalvarını topluyor
Katil köpek aman şu balatı bokluyor aman aman
Aman aman eminem geç gidelim dağlara
Mekan mekan tutalım mor sümbüllü bağlara

Bu şarkı biraz ağırca söylenir, bunda oyun oynanmaz, sükût halinde dinlenir. Bu şarkıya müteakip sert bir karşılama havası çalmağa başlayınca barana başının işareti ile büyük ahbaplardan iki kişi oyuna kalkar ve ellerinde kaşıklar olduğu halde bu usta oyuncular bir üvertür yaparlar. Sonra kaşıkları yekdiğerinin emsal ve akranı olan iki gencin önüne bırakırlar ve oyunlar böylece devam eder gider. Karşılama havalarından örnekler verecek olursak;

Koca kuşun yüksektendir oyunu aman oyunu
Deyme bir şahine vermez payını aman payını
A kız senin nerelerin vay vay
Nerelerin ah nerelerin
Harap olmuş gül gibi tenin
Allı şalvar aman, petekte bal var aman
Verirse al gel aman, vermezse dön gine yalvar aman.
Eğmelendir yârimi, düğmelendir yârimi
Sürmelendir yârimi al gel aman

Koca kuşun kanadını eğerler aman eğerler
Güzellerin hatırına değerler aman değerler
A kız senin nerelerin vay vay
Nerelerin ah nerelerin
Harap olmuş gül gibi tenin.
Allı şalvar aman, petekte bal var aman
Verirse al gel aman, vermezse dön gine yalvar aman
Eğmelendir yârimi, düğmelendir yârimi
Sürmelendir yârimi al gel aman.

Bir ok attım sivri saza
İndi gitti ah yüze yüze
Sürme çekmiş ela ela göze
Gözüne aman gözüne
A kız senin nerelerin vay vay
Nerelerin ah nerelerin
Harap olmuş gül gibi tenin
Allı şalvar aman, petekte bal var aman
Verirse al gel aman, vermezse dön gine yalvar aman
Eğmelendir yârimi, düğmelendir yârimi
Sürmelendir yârimi al gel aman

Vardım baktım odasına
Kız döşek yapmış kocasına
Beşibirlik bir gecesine vay
Beşibirlik bir gecesine
A kız senin nerelerin vay vay
Nerelerin ah nerelerin
Harap olmuş gül gibi tenin.
Allı şalvar aman, petekte bal var aman
Verirse al gel aman, vermezse dön gine yalvar aman
Eğmelendir yârimi, düğmelendir yârimi
Sürmelendir yârimi al gel aman.

Diğer bir karşılama havası;
Aşağıdan çıktı bayrağın ucu
Belinde sallanır çevrenin ucu
Sen benimsin ben seninim engücü
Dur dedim yârimi durduramadım
Gavurun köyüne sığdıramadım
Aşağıdan geliyor beşyüz atlı
Varmı içinde mehmet atlı
Yemişler içinde sevdiğim şeftali tatlı
Hele hele benim duruşuma bak
Kız olmadan gelin oluşuma bak
Aşağıdan geliyor kulalı
Dört yanımı aldı elleri kınalı
Ne güzel olmuşsun gelin olalı
Hemen ben ağlayım hiç gülmeyimmi
Sevdiğim oğlana ben sarmayımmı
Bir tepeden bir tepeye ün olur
Her sevdiğine yanan kül olur
Sen gidersen benim halim neç olur
Dur dedim yarimi durduramadım
Gavurun köyüne sığdıramadım.

Bir karşılama havası daha
Berber dükkanı açmalı
Berber dükkanı aman aman açmalı
Miskide amberi aman aman saçmalı
Gel benim efendim
Alıp alıp o yâri kaçmalı
Alıp alıp o yâri aman aman kaçmalı
Doldur aman şişeyi
Şişeyi kalk yap döşeği
Berber dükkanı mermeri
Berber dükkanı aman aman mermeri
Traş traş ediyor kolları
Gel benim efendim
Alıp alıp o yâri kaçmalı
Alıp alıp o yâri aman aman kaçmalı
Doldur aman şişeyi
Şişeyi kalk yap döşeği
Mis mis kokuyor elleri
Mis mis kokuyor aman aman elleri
Doldur aman şişeyi
Şişeyi kalk yap döşeği
Berber dükkanı ocakta
Berber dükkanı aman aman ocakta
Cezvesi kaynıyor ocakta
Gel benim efendim
Berber güzeli kucakta
Berber güzeli aman aman kucakta
Doldur aman şişeyi
Şişeyi kalk yap döşeği

Biraz sonra da kırık hava çalmaya başlar. Bu sefer ev sahibi oyun kaşıklarını alarak bir arkadaşını oyuna davet eder. Birlikte önce kırık hava, bilahare karşılama ve en son zeybek oynayarak kaşıkları diğer iki şahsın önüne koyar. Bu sefer, kaşıklar önüne bırakılanlar oyuna başlar. Bu şekilde bir saat kadar devam eden oyunlar sonrasında barana başkanı”er ol” diyerek 20 dakika kadar ihtiyaç molası verir. Bu arada dışarıdan gelen misafir varsa içeriye davet edilir. Çünkü oyunlar esnasında hiç kimse ne dışarıya çıkabilir ne de gelen misafir içeriye girebilir ve yüksek sesle konuşulmaz. Bu oyunlar sırasında en genç arkadaşlar iki tepsi içerisinde yiyecek dağıtırlar. Yiyecekler ciğer veya et kavurması, piyaz, yufkadan yapılma içi nohutlu küçük lokmalara bölünmüş börek, turşu, yoğurt ve çerezden ibarettir. Bir ara barana başkanı, tensip edeceği iki arkadaşı diğer baranalara ziyarete gönderir, oralardan da aynı şekilde ikişer kişi ziyarete gelir. Bunlara izzeti ikram edilerek oynatılır ve selametlenir. Bazen de iki barana topluca birbirlerine ziyarete giderler. Bu ziyaretler gündüzden haber vermek suretiyle olur. Şehir içinden gelen ziyaretçiler bir saatten fazla kalamaz, ahardan gelenler sonuna kadar oturur. İleride izah edileceği üzere mahkeme safhasında onlar da mecburen uğurlanır. Bazen değişiklik olsun diye barana ikiye ayrılır, tepsinin içerisine fincanlar konularak yüzük saklama oyunu oynanır. Bir tepsi içerisine 10-12 fincan konur, bir kişi dışarıda fincanların birisinin altına bir yüzük koyar, tepsiyi getirip sohbet evinin ortasına bırakır. Bazen bu oyun mendille de oynanır, herkes mendilini ortaya atar, yüzük herkesin gözü önünde bir mendilin altına saklanır. İki barana başının ellerinde birer uzun değnek vardır, hangisinde bulunma ihtimali vardır diye herkese sorar, ençok tercih edilen mendil veya fincan kaldırılır.
Her fincan ya da mendil kaldırılışında yüzüğü saklayan taraftan birisi
-Alın demişler, diğeri

-Alayım
-Kimler, diğeri
-Öteyakanın tavukları, hep beraber
-Alamazlar deheheyy...

Diye bağırırlar. Eğer ilk mendil veya fincandan yüzük çıkarsa o taraf oyunu kaybeder ve yüzük saklama sırası da diğer tarafa geçer. Kaybeden tarafa barana başkanı tarafından ceza verileceğinden oyun birhayli heyecanlı geçer.
Saat 12 ye gelince ortalık temizlenir ve 10 veya 12 kişi oturabilecek genişlikte büyük sofralar atılır, Sofra hazırlanırken barananın yaşça en küçüğü sol elinde leğen sağ elinde ibrik ve omuzunda havlu bulunduğu halde evvela barana başlarından olmak üzere herkesin önünde diz çökerek ellerini yıkatır. Sohbet ihvanı(arkadaşları) az ise bir sofra, kalabalık ise birkaç sofra atılır. Sofraya da başta barana başkanı olmak üzere sıra ile oturulur, neşe içinde yemekler yendikten sonra temizlik yapılıp kahveler içilir. Yemekler; önce pirinç çorbası, ardından yufkadan yapılmış tirit veya et yahnisi gelir.( Yufkalar bir tepsiye kırılır, üzerine iyice pişmiş et parçaları konur ve onun üstüne et suyu dökülür, işte tirit budur.)Ondan sonra etli pilav ve hoşaf konur. En sonra da yine yufkadan yapılmış içi bol cevizli “saraylı” tatlısı gelir. Bunlardan başka fazladan yemek yapılması cezaya muciptirSofra kaldırıldıktan sonra başkan ev sahibine “tencerenin dibi kara, erefene kaçar para” diye seslenir. Zaten hazırlıklı olan ev sahibi masraf listesini uzatır. Yapılan hesap sonrasında kişi başına kaçar lira düşüyorsa verilir, bu arada fakir olanlardan para alınmaz, diğerlerine yüklenilir. Bu işler bittikten sonra mahkeme faslı başlar. Başkan ortada, sağında yardımcısı, solunda çavuş oturur ve” şikâyeti olan varsa söylesin “der Eğer varsa, şikâyetçi ve şikâyet edilen bu heyetin önüne iki dizi üzerine oturarak mahkeme olurlar. Şikâyet incelenir ve karara varılır. Karar kesindir. Şikâyet küçükse birkaç şişe içki ile cezalandırılır. Biraz fazlaca ise Çarşamba günü ara sohbeti suçlunun evinde olur ve bütün masraflar ona aittir. Bir de falaka cezası vardır ki, verilen ceza kaç değnekse adamakıllı vurulur. Yalnız bu arada cezanın hafifletilmesini temin için bazı arkadaşları değneklerin birkaç adedini yüklenirler. Yüklendikleri kadar değnek kendilerine vurulur, kalanı da suçluya vurulmak suretiyle karar infaz edilir. Bir de en büyük ceza vardır ki Allah kimseye vermesin, bu da sohbetten kovulmaktır. Bu ceza kadına, kıza laf atılması veya yukarıda anılan cezalardan uslanmayanlara verilir. Suçlunun eline çıra yakılarak verilir ve türkülerle uğurlanır. Bu şahıs milyarder dahi olsa sohbetten kovulana kız verilmesinde zorluk çıkarılır, hiçbir sohbete giremez, herkes onunla konuşmaktan imtina eder, düğününde arkadaşlarından hiçbir yardım göremez. Eğer kovulacak şahıs küçük ahbap ise evine kadar iki kişi tarafından götürülür ve babasına teslim edilerek baranadan kovulduğu haber verilir. Şahıslar bunları bildikleri için hiç problem çıkarmazlar, fazla sarhoş olmazlar ve emirlere harfiyyen itaat ederler. Bundan sonra barananın iç ve dış tüzüğü görüşülür, Büyüklere saygı, küçüklere sevgi göstermek, anaya babaya itaatsizlik etmemek, hırsızlık, yüz kızartıcı hallerden sakınmak, kendi akranları ve sohbet arkadaşları ile konuşup görüşmek, onlardan habersiz başka bir eğlentiye gitmemek, sohbet içinde yapılan bütün hareket ve konuşmaları başka yerde ifşa etmemek, sohbete sarhoş gelmemek, sohbet günü mutlaka traş olmak ve sohbete düzgün temiz kıyafetle gelmek, misafir getirmek isterse barana başından izin almak, muayyen bir kahvede toplanmak gibi barana başlarının kendilerine teklif ettiği hususları kayıtsız şartsız kabul ettiklerine dair el birliği ile söz verirler.

Bu işler bittikten sonra gelecek hafta sohbetin kimin evinde yapılacağı, buna münhasır sohbet övme türküsü olan “Kızıl üzümün turşusu”diye başlayan karşılama oyun havası başlar.Ev sahibi herhangi birisini karşısına alarak oynarken ,evi haftaya düğün olacak eve en yakın olan arkadaşın komşusunun adı söylenir.Bunu anlayan şahıs yerinden kalkarak ev sahibi ile oynamaya başlar.Türkünün en son beyitleri olan “geçmiş geçmiş olsun(ev sahibinin adı)”,”kadem kadem olsun(diğer şahsın adı)”söylenir.Bu şekilde bir hafta sonraki sohbetin yeri belirlenmiş olur.
 

SOHBET ÖVME TÜRKÜSÜ

Aşağı mahalle hocası
Okutur ebced hecesi
Gelecek Pazar gecesi
Sevdiğim bir o,saydığım bir o
Olacak sohbet senindir
Senindir gerçek senindir.
Uzun çarşı baştanbaşa
Keklik seker taştan taşa
Geçmiş geçmiş olsun …… paşa
Sevdiğim bir o,saydığım bir o
Nakarat

Eşeğim gelir odundan
Yemeği yenmez tadından
Yahnisi koyun budundan
Sevdiğim bir o,saydığım bir o
Nakarat

Pabuççuların muştası
Karşısındadır ustası
Bunlar saraylı hastası
Sevdiğim bir o,saydığım bir o
Nakarat

Uzun çarşı çamur olur
Baklavalar hamur olur
Sohbet sahibi gavur olur
Sevdiğim bir o,saydığım bir o
Nakarat

Kızıl üzümün turşusu
Yüzüne vurmuş ekşisi
...... Beyin has komşusu
Sevdiğim bir o,saydığım bir o
Nakarat

Koyun gelir kuzu ile
Ayağının tozu ile
Onbeş ahbap sözü ile
Sevdiğim bir o,saydığım bir o
Nakarat

Uzun çarşı baştanbaşa
Keklik seker taştan taşa
Kadem ola (....) aşa
Sevdiğim bir o,saydığım bir o
Olacak sohbet senindir
Senindir vallah senindir.



Bu şekilde bütün kış devam eden sohbet 1 Mayıs ile 6 Mayıs arasında bir haftalık bir kampa çıkar. Kampta en yüksek ağaca Türk Bayrağı asılır, çadırlar kurulur, herşey hazırlanır. En yakın köyden her gün iki hayvan ve 30-40 kilo kadar yoğurt getirmek üzere anlaşılır. Bunlar sabahleyin erkenden kampa gelir, görevliler yemekleri yapar. Sabahleyin ezan vaktinde gece koğuş nöbetçisi ezan okuyarak herkesi uyandırır. Kalkanlar elleini yüzlerini yıkadıktan sonra yataklarının üzerine otururlar. Görevliler süt ya da çay dağıtır, herkes kahvaltısını yapar, isteyen tekrar yatar ya da gezmeye çıkar. Akşamüzeri sofra kurulur, Eğlenmeye başlanılır ve gece geç saatlere kadar bu eğlence devam eder. İlçeden misafirler gelir gider, hepsi ağırlanır. Gelen misafirler yanlarında yiyecek getirirler, elleri boş gelmezler. Bu minval üzere Mayısın 6 sı gelince yani “hıdırellez” günü son eğlenti yapılarak sarılıp helallaşılır ve sohbet ekim-kasım ayında tekrar kurulmak üzere tatil edilir.

Hayati MERİÇ’in notlarından alınmıştır.

DURSUNBEY TÜRKÜLERİ VE HİKÂYELERİ

DURSUNBEY’İN HANLARI

Zeynep Şabanlar köyünün en güzel kızıdır,14 yaşlarındadır ve çobanlık yapmaktadır. Aynı köyden çok samimi iki arkadaş, Mehmet ve İbrahim ikisi de aynı kızı yani Zeynebi sevmektedirler. Zeynep ise ikisini de aynı hislerle sevmektedirİkisi arasında tercih yapamamaktadır. Bir gün ibrahim Zeynebi kandırarak çok samimi arkadaşı Mehmedi öldürmeye ikna eder. Böylece Mehmetten kurtulacaktır. Bu amaçla, şöyle bir plan yaparlar; İbrahim Zeynebe “sen Mehmedi koyun otlattığımız balçıklı mevkiine götür, onu yanına al ikiniz beraber oturup konuşurken ben de arkanızdan gelip onu bıçakla öldüreyim”der.
15 Haziran 1934 tarihinde anlaştıkları şekilde yaparlar İbrahim bıçakla Mehmedi köyün balçıklı mevkiinde Zeynebin yardımı ile öldürerek ölüsünü oraya, ot ve dallarla örterek gömerler ve hiç bir şey olmamış gibi köye dönerler. Akşam olur. Ölen Mehmedin koyunları köye gelir, amma Mehmet gelmez. Ertesi gün köy halkı toplanarak Mehmedi aramaya çıkarlar. Tüm aramalara rağmen Mehmedin ölüsünü yada dirisini bulamazlar. Bu arada Zeynebin amcası Zeynebin hareketlerinden birşeyler sezinler ve evlerinin avlusunda sıkıştırmaya başlar. Bu arada Mehmedi öldüren İbrahim, Zeynep ağzından birşeyler kaçırır mı diye evi gözaltında tutarak konuşulanları dinlemektedir. Amcasının fazla sıkıştırması neticesinde Zeynep hadiseyi olduğu gibi anlatır. Bunu duyan katil İbrahim hadise meydana çıktı diye üzülerek evine gider, silahını alır. Zeynebin evi önüne gelerek bir el havaya ateş eder. Bu Zeynebe Allahaısmarladık demektir. Bunlar olurken köylüler, köpeklerin eşelemesi sonucu ölüyü bulup köye getirirler. Silahını almış olan katil İbrahim, köyün üst başına bir tepeye çıkar. Orada bir çeşmede abdest alarak namaz kılar. Bu sırafa yanında birkaç çocuk belirir. Onlara “Bakın ben ne yapacağım” der, yere oturup sağ ayağının ayakkabısını ve çorabını çıkardıktan sonra bir çam ağacına dayanır, ayak parmağı ile kafasına dayadığı silahının tetiğine dokunur ve oracıkta ölür.

Ozamanlar bu gibi hadiselere türkü yakan, Dursunbeyimizin Veliler köyünden Çavuş lakabı ile anılan Ramazan Bölükbaşı adında bir şahıs vardı. Çok bilgiç ve anında şiir söyleyebilen, hatta gelen misafirlerini şiirle karşılayabilen nüktedan bir insandı. Yukarıda hikâyesini anlattığım bu türkünün güfte ve bestesi bu şahsa aittir. Karşılama ritmindeki bu türkü radyolarımızda çalınıp söylenmektedir.
 

Hayati MERİÇ’in notlarından alınmıştır.

DURSUNBEYİN HANLARI

Dursunbeyin hanları
Şıngırdaklı camları
Bizim için yapılmış
Balıkesir damları
Koyunların sürüsü
Arkada kaldı birisi
Çifte yengeler arıyor
Çam dibinde ölüsü
Arpaların demedi
Koyunları meledi
Gidi gâvur gatil zeynep
Nerelere koydun memedi
Derelere durdular
Kavilleri kurdular
Gidi gavur gatil zeynep
Memedimi vurdular
Tüfeğimin kancası
Çerkez ali amcası
Gidi gavur gatil zeynep
Karakol eğlencesi

Güfte ve Beste: Veliler Köyünden
Ramazan BÖLÜKBAŞI(Çavuş)

KAYALCANIN TAŞLARI (ZEYBEK)

A.Yağcılar köyünde Sarı Osman adındaki şahsın Zeynep adında bir kızı, Mehmet adında bir oğlu vardır. Zeynep köyün en güzel kızlarından birisidir. Altın sarısı saçları ela gözleriyle köyün bütün delikanlılarının hayallerini süslemektedir. Fakat Zeynep, İsmailler köyü altında değirmencilik yapan, zurnacı Çürük lakaplı bir genci sevmektedir. Sarı Osmanın da kayalca mekiinde çiftlikleri vardır. Çürüğün değirmeni de buraya yakındır. Dolayısı ile kız ve oğlan sık sık buluşmaktadır. Derken Zeyebin babası ve abisi bunların buluşup konuştuğunu duyarlar. Bu olayı namus meselesi haline getiren baba oğul Zeynebi öldürmeye karar verirler.

Bir gün baba oğlu harman sürerlerken Zeynep bunlara yemek getiriyor, fakat Zeynep daha önceden de bazı şeyler hissettiğinden babası ve ağabeyinin hal ve tavırlarından kötü birşeyler olacağını sezinliyor ve yanlarından uzaklaşıp köye dönmek istiyor. Fakat bırakmıyorlar ve kötü bir şekilde dövmeye başlıyorlar. Zeynebin başından yazması çıkıyor, üstü başı yırtılıyor, kan revan içinde dayak yerken bir ara ellerinden kurtulup kaçmaya başlıyor. Altın saçları rüzgârda dalgalanarak kaçarken ağabeyi de tüfeğini alıp başlıyor kovalamaya. Babası da bir kayanın üzerine çıkarak oğluna Zeynebin yerini tarif ediyor. Ela gözlü Zeynep çalı ve kayaların arasından kaçmaya çalışırken abisi bir ara fırsatını bulup kardeşini vurup öldürüyor. Hemen akabinde alel acele Zeynebin cenazesini gömdürüyorlar, Sarı Osman altınlar dağıtarak bulduğu yalancı şahitler sayesinde Zeynebin peynirden zehirlenerek öldüğünü söyletiyor ve oğlunu ceza almaktan kurtarıyor.

Bu hikaye de Göbül Köyünden Kör Hafız diye anılan şahıs tarafından besteleniyor.

Hayati MERİÇ’in notlarından alınmıştır.

KAYALCANIN TAŞLARI

Kayalcanın taşları, sarı da sarı saçları
Kefenimi ısladı ela gözün yaşları
Kayalcadan geçtinmi, soğuk sular içtinmi
Mehmet oğlanı görünce, sen kendinden geçtinmi
Mehmet sen vurdun beni

Al gelinler olmadan, gençliğime doymadan.
Peynir yedi dediler, kendisi ölmüş dediler
Cenazemi kaldıranlar, onbeş altın yediler
Üzüm koydum sepete, keklik öter tepede
Öldüğüme gam yemem, şan oldum memlekete
Sarı sarı saçlı zeynebim

Al gelinler olmadan, gençliğime doymadan.

Güfte ve Beste: Göbüllü Kör Hafız
Derleyen: Hayati MERİÇ

SELİMAĞALI HASANIN TÜRKÜSÜ (Ağır Hava)

Bu türkü Dursunbey Devlet Orman İşletmesine bağlı Candere bölgesinden İsmailler köyü altına bağlanan dekovil yolu üzerindeki tünelin kazılması sırasında Selimağa köyünden Hasan isimli şahsın toprak altında kalarak ölmesi üzerine bestelenmiştir. Türküdeki Nazım Bey o zamanki işletme müdürüdür

Nezirmi olur şu Alaçamın çırası
Zehir olsun Nazım Bey’in parası
Çok mu koyak Hasanımın yarası
Hasanım Hasanım garip hasanım
Tünel altlarında galdın hasanım.

Anam gelsin köpeğimi bağlasın
Köpek havladıkça gelin ağlasın
Üç günlük gelini kimler eğlesin
Hasanım Hasanım garip hasanım
Tünel altlarında galdın hasanım.

Bir incecik yolum gider ovaya
Alca alca kanım geldi kovaya
Benden selam söylen çakır Havaya
Hasanım Hasanım garip hasanım
Tünel altlarında galan hasanım.

Derleyen: Hayati MERİÇ

MERYEMİN TÜRKÜSÜ

Sarmam var tencerede
Meryem kız pencerede
Pencereyle iş olmaz
Al beni içeriye

Hadi yallah yallah bahçe gülleri
Sen var iken napim illeri

Derelerin narpızı
Kum tarlanın karpuzu
Gidi gavur aza ibram
Nerden buldun arsızı

Haydi, yallah yallah bahçe gülleri
Sen var iken napim illeri

A develer develer
Çalı çırpı geveler
Dünya malı neyleyim
Göksündeki düğmeler

Havaların bulutu, yardan kesmem umudu
Orta boylu gavur gelin son cevabın bumudu.

Derleyen: Hayati MERİÇ

1964 YILINDAKİ TREN KAZASI İÇİN YAKILAN TÜRKÜ

Gazelliden geçti tren bozuldu
Alnımıza kara yazı yazıldı
Alnımıza kara yazı yazıldı
Mezarımız Dursunbey’e kazıldı

Ağla ey anam ağla kara kara yazıma
Yürekler dayanmaz körpe kuzuma


Dada ile gazellinin arası
Çokmuda derin şeftrenin yarası
Çokmuda derin şeftrenin yarası
Zehir olur sirkecinin parası


Ağla ay anam ağla kara kara yazıma
Yürekler dayanmaz körpe kuzuma


Kollarımı derelerde buldular
Cesedimi sandıklara koydular
Cesedimi sandıklara koydular
Öldüğümü hep dostlarım duydular


Ağla ay anam ağla kara kara yazıma
Yürekler dayanmaz körpe kuzuma.

Derleyen: Hayati MERİÇ


EVLERİ VAR ÜST BAŞTA (Zeybek )

Evleri var üst başta
Mendilim kaldı başta
Gel beraber gezelim
Gelin kokusu başta


Öperim yanaktan
Vallahi korkmam konaktan


Hazeliyim hazeli
Bağlar döker gazeli
Rüyalarda görmedim
Senin gibi güzeli


Öperim yanaktan
Vallahi korkmam konaktan


Pencereden el etti
Sesin beni delirtti
Hiç seviler bilmezdim
Gavur gelin öğretti


Öperim yanaktan
Vallahi korkmam konaktan.


Derleyen: Hayati MERİÇ